Alweer 8 maanden geleden begon Juul Op den Kamp met het maken van de documentaire ‘In het hoofd van de dokter’. Bijna haar hele familie werkt in de zorg (zij is als enige documentairemaker) en ze wilde vastleggen waar zij doorheen gingen toen de corona-crisis echt uitbrak. Letterlijk: wat gaat er in hun hoofd om?

‘In het hoofd van de dokter’

in het hoofd van de dokter

Juul Op den Kamp

‘Hardheid aan de buitenkant’

Het willen vastleggen had ook wel een andere reden: wat de meeste mensen om mij heen die in de zorg werken gemeen hebben is dat ze altijd hun eigen leven en gemoedstoestand op de tweede plek zetten. Ik weet vaak niet wat er in hun hoofd omgaat omdat een zorgprofessional dit voor zich houdt, om anderen gerust te kunnen blijven stellen. Dit uit zich soms in een bepaalde ‘hardheid’ aan de buitenkant. Terwijl ik weet dat dit allemaal mensen zijn die met veel emoties, angsten en ook risico’s kampen.

Ik besloot hen wekelijks te bellen, 4 maanden lang, en vroeg hen te vertellen wat ze dachten en voelden. Het resulteerde in een (30 minuten durende) documentaire waarin je de eerste golf van de corona-crisis meemaakt, letterlijk vanuit het hoofd van de dokter. Hun verhalen zijn gevisualiseerd aan de hand van theaterspel in een zwarte ‘droomwereld’-limbo, animaties en archiefmateriaal van de ‘ziekenhuiscultuur’ van de jaren twintig en vijftig tijdens eerdere pandemieën.

In het hoofd van de dokter

De verwarring tussen genezen en zorg verlenen

Ik heb tijdens het maken èn het uitbrengen van deze documentaire veel geleerd. Ik had het met een medisch psycholoog bijvoorbeeld over de verwarring tussen genezen en zorg verlenen. Want het lijkt wel of men zorg zegt maar genezing verwacht. Dit legt een enorme druk op al het personeel dat werkzaam is in zorginstellingen. Immers als je dient te genezen dan faal je als er teveel mensen niet beter worden of komen te overlijden. Als je goede zorg dient te leveren dan kan dat bij iedere ziekte en in alle fasen van de ziekte. Dit staat overigens metafoor voor de manier waarop we met veel dingen omgaan in het leven. Corona confronteert met dat oncontroleerbare van het leven.

Ook heb ik geleerd dat ik films wil maken die kunnen bijdragen aan het heropwekken van wederzijdse sympathie, ditmaal tussen binnen en buiten de muren van het ziekenhuis. Hetgeen flink nodig was tijdens de start van de tweede golf. De documentaire dwingt je om je letterlijk te verplaatsen in de ander. Dit vind ik het mooiste aspect van mijn vak. Om die reden hebben we ook besloten om niet de traditionele route te volgen van filmdistributie; waar de film exclusief is en eerst een jaar van prestige op festivals moeten genieten. Nee, de film moet gratis en voor iedereen toegankelijk zijn. Daarom hebben mijn producent Sam Godfried (producent bij Yalla docs) en ik zelf het platform www.inhethoofdvandedokter.nl gebouwd waar de documentaire gedurende de tweede lockdown (19 december tm 19 januari) gratis te bekijken is. Onder de film op het platform is er ook ruimte voor andere zorgmedewerkers om (anoniem) te delen wat er in hun hoofd om gaat. Zo gaat na de film het gesprek verder. Sindsdien worden we overspoeld met verhalen, wat even ontluisterend als mooi is.

In het hoofd van de dokter

Een keerpunt?

Als Corona straks ‘voorbij’ is, mits bestrijding en vaccineren volgens plan gaat, blijven (onder andere) onze zorgmedewerkers achter met de psychische nasleep. Het verwerken hiervan kan maanden of soms zelfs jaren in beslag nemen, blijkt ook uit onderzoek van voorgaande pandemieën. Hoe gaan we hier straks mee om? Blijven we doorgaan met het huidige zorgsysteem waar zorgpersoneel overbelast raakt? En blijven we hierop bezuinigen? Van het zorgpersoneel uit Nederlandse ziekenhuizen geeft 39% sinds dit jaar aan te overwegen om te stoppen. En dat is niet zo’n gekke keuze. Als dit doorzet hebben we straks een groter probleem dan nu. Los van dat de politiek dit serieuzer zou moeten nemen, is er ook serieuze trauma-sensitieve ondersteuning voor professionals in de zorg nodig. Niet tijdelijk, maar standaard. Laten we de corona-crisis gebruiken als een keerpunt, waar we besloten om beter met onze dokters en verplegers om te gaan.

Deze documentaire ‘In het hoofd van de dokter’ is nog t/m 19 januari gratis te bekijken via deze website.

Meer lezen? Waarom we overwerken in de zorg

Categorie Persoonlijke verhalen uit de zorg Tekst Maartje Meijers Tags angsten, corona-crisis, documentaire, emoties, hardheid, overbelast, persoonlijke verhalen, psychische gevolgen,

When something is important enough, you do it even if the odds are not in your favour

Elon Musk